Er bestaat niet één Camino de Santiago.
Vanuit Spanje, Portugal, Frankrijk en andere delen van Europa lopen tientallen historische pelgrimsroutes richting Santiago. Alleen al in Spanje kun je kiezen uit routes die sterk van elkaar verschillen in landschap, lengte, drukte en zwaarte.
De vraag is dus niet alleen: wil ik een Camino lopen?
De belangrijkere vraag is: welke Camino past bij wat ik zoek?
Begin niet bij de naam van de route
De Camino Francés is de bekendste. De Primitivo heeft een reputatie als bergachtige en pittige Camino. De Portugués wordt vaak genoemd als toegankelijke eerste route.
Dat zijn bruikbare eerste indrukken, maar ze zijn te simpel om je keuze alleen daarop te baseren.
Kijk liever naar een combinatie van:
- hoeveel dagen je hebt;
- hoeveel kilometer je wilt lopen;
- hoeveel hoogteverschil je prettig vindt;
- welk landschap je aanspreekt;
- hoeveel voorzieningen je onderweg wilt;
- hoeveel andere pelgrims je wilt ontmoeten;
- in welk seizoen je gaat;
- of geschiedenis en cultuur belangrijk voor je zijn.
Camino Francés: veel variatie en veel voorzieningen
De Camino Francés loopt ongeveer 800 kilometer van Saint-Jean-Pied-de-Port naar Santiago.
Landschappelijk krijg je bijna alles: de Pyreneeën, wijngaarden in Navarra en La Rioja, de open Meseta, de Montes de León en uiteindelijk het groene Galicië.
De grootste kracht van de route is de infrastructuur.
Er zijn veel albergues, cafés, winkels en dorpen. Daardoor heb je relatief veel vrijheid om je etappes onderweg aan te passen.
Het nadeel is bekend: vooral op de laatste honderd kilometer vanaf Sarria kan het druk worden.
Dat hoeft niet te betekenen dat je de hele Francés als druk ervaart. Buiten de populairste etappeplaatsen en op trajecten vóór Galicië kan de sfeer veel rustiger zijn.
Camino Primitivo: bergen en kleinere plaatsen
De Camino Primitivo loopt ongeveer 310 kilometer van Oviedo naar Santiago.
Deze route gaat door het bergachtige binnenland van Asturië en vervolgens door Galicië.
De afstand is veel korter dan de volledige Francés, maar dat betekent niet dat hij gemakkelijker is. Vooral in Asturië volgen beklimmingen en afdalingen elkaar voortdurend op.
De route past goed bij wandelaars die:
- graag in heuvelachtig en bergachtig landschap lopen;
- minder behoefte hebben aan grote steden;
- geen probleem hebben met kleinere plaatsen en minder voorzieningen;
- meerdere dagen achter elkaar stevig willen wandelen.
Vanaf Melide komt de Primitivo samen met de Francés. Vanaf dat punt wordt het merkbaar drukker.
Camino Portugués: veel verschillende mogelijkheden
De Camino Portugués is eigenlijk geen enkele route.
Je kunt bijvoorbeeld vanuit Lissabon beginnen, vanuit Porto of pas in Tui. Vanaf Porto kun je bovendien kiezen tussen de centrale route, de kustroute en trajecten die dichter langs de Atlantische kust lopen.
Vanaf Lissabon is de centrale route ongeveer 620 kilometer. Vanaf Porto is de centrale route ongeveer 240 kilometer.
De Portugués is de afgelopen jaren sterk in populariteit gegroeid.
Voor wie een eerste Camino van ongeveer twee weken zoekt, kan Porto daardoor een logisch beginpunt zijn. Je krijgt Portugal én Galicië, historische steden en een goed ontwikkelde pelgrimsinfrastructuur.
Wie stilte zoekt, moet wel beseffen dat vooral de noordelijke Portugese routes inmiddels bepaald geen onbekende Camino’s meer zijn.
Camino del Norte: kust en hoogteverschil
De Camino del Norte volgt grote delen van de noordkust van Spanje.
Het aantrekkelijke beeld van zee, kliffen en stranden klopt, maar kan een verkeerde indruk geven van de zwaarte.
De route gaat regelmatig vanuit een kustplaats omhoog en daarna weer terug richting zeeniveau. Daardoor stapelen de hoogteverschillen zich op.
Deze Camino past vooral bij wandelaars die kustlandschap belangrijk vinden en niet bang zijn voor veel klimmen en dalen.
Vía de la Plata: afstand, stilte en geschiedenis
De Vía de la Plata is een heel andere keuze.
Wie vanuit Sevilla via de Camino Sanabrés naar Santiago loopt, is ongeveer 1.000 kilometer onderweg. De route voert door Andalusië, Extremadura, Castilla y León en Galicië en is sterk verbonden met Romeinse geschiedenis.
Daar staat tegenover dat afstanden tussen voorzieningen groter kunnen zijn en warmte in het zuiden een serieuze factor is.
Dit is geen logische route voor iemand die vooral veel gezelligheid en een café om de paar kilometer zoekt.
Camino Inglés: korter
Niet iedereen heeft vier of vijf weken beschikbaar.
De Camino Inglés is een mogelijkheid voor wie een volledige erkende route in relatief weinig dagen wil lopen. Traditionele beginpunten zijn Ferrol en A Coruña.
Vooral de route vanuit Ferrol wordt gekozen door wandelaars die binnen ongeveer een week Santiago willen bereiken.
Je loopt door Galicië en krijgt een echte doorgaande pelgrimsroute, maar zonder honderden kilometers vooraf.
Fisterra en Muxía: juist ná Santiago
De Camino de Fisterra e Muxía werkt anders.
Hier begint de route in Santiago.
Je loopt vanuit de stad naar de Atlantische kust en kunt Fisterra, Muxía of beide plaatsen bezoeken. Voor de combinatie moet je rekenen op ongeveer 119 kilometer.
Deze route is daardoor heel geschikt als verlenging van een andere Camino.
Hoeveel tijd heb je werkelijk?
Dit is vaak de beste eerste filter.
Met één week beschikbare wandeltijd ga je anders kiezen dan met zes weken.
En een route van 300 kilometer door bergen kan fysiek meer vragen dan een langere route met minder hoogteverschil.
Welke Camino is de mooiste?
Die vraag heeft geen objectief antwoord.
Wie van bergen houdt, kan de Primitivo geweldig vinden en de Meseta saai.
Een andere wandelaar kan juist de leegte en lange horizonten van diezelfde Meseta het mooiste deel van de hele Francés vinden.
De beste keuze ontstaat daarom niet uit een lijstje met “beste Camino’s”, maar uit de vraag wat jij gedurende meerdere dagen achter elkaar wilt meemaken.
Want uiteindelijk loop je niet alleen naar Santiago.
Je kiest vooral het landschap, het ritme en de route waarin je wekenlang wakker wilt worden.
