Waarom heet de Camino Primitivo zo?
De Camino Primitivo wordt vaak omschreven als de oudste route naar Santiago de Compostela. Dat maakt de naam tegelijk duidelijker en verwarrender. Primitivo betekent in deze context niet dat de route primitief of gebrekkig is. Het woord verwijst naar de eerste bekende pelgrimsweg naar het graf van de apostel Jakobus.
De reis van Alfons II
Volgens de overlevering werd het graf van Jakobus in de eerste helft van de 9e eeuw ontdekt in Galicië. Koning Alfons II van Asturië zou vervolgens vanuit Oviedo naar de vindplaats zijn gereisd. Die tocht wordt gezien als de oorsprong van de Camino Primitivo.
De precieze historische details zijn niet allemaal met dezelfde zekerheid vast te stellen. Daarom is het beter om te spreken over traditie en overlevering dan om iedere stap van de reis als gedocumenteerd feit te presenteren. Wel staat vast dat Oviedo en het Asturische koninkrijk een centrale rol kregen in de vroege ontwikkeling van de Jakobusverering.
Oviedo als beginpunt
De Camino Primitivo begint bij de kathedraal van San Salvador in Oviedo. De kathedraal en de Cámara Santa bewaren belangrijk religieus erfgoed. Voor middeleeuwse pelgrims was Oviedo bovendien een bestemming op zichzelf.
Na de stedelijke omgeving verandert het landschap snel. De route loopt door groen boerenland, rivierdalen, bossen en steeds ruiger berggebied. Dat past bij het historische karakter van de route: de Primitivo verbond geen reeks grote steden, maar gebruikte oude wegen door het binnenland van Asturië en Galicië.
Geen gemakkelijke route
De historische betekenis zegt niets over de zwaarte. De Camino Primitivo is ongeveer 310 kilometer lang en bevat veel hoogteverschillen. Vooral in westelijk Asturië volgen klimmen en afdalingen elkaar snel op. De Ruta de los Hospitales en de oversteek bij Puerto del Palo behoren tot de bekendste bergtrajecten.
Ook andere etappes vragen aandacht. De afdaling naar het stuwmeer van Salime is lang en soms steil. Na de dam volgt opnieuw een klim naar Grandas de Salime. In afgelegen gebieden zijn winkels, horeca en slaapplaatsen beperkter dan op drukke delen van de Camino Francés.
Van Lugo naar Santiago
Na Asturië loopt de route Galicië binnen. Lugo is een belangrijk historisch punt op de route. Daarna gaat de Camino via kleinere plaatsen richting Melide. Daar sluit de Camino Primitivo aan op de Camino Francés.
Vanaf dat moment wordt het doorgaans drukker. De laatste kilometers via Arzúa en O Pedrouzo verschillen duidelijk van de stillere bergdagen aan het begin van de Primitivo.
De naam Camino Primitivo verwijst dus naar het vroege ontstaan van de route. Wie hem wandelt, volgt niet letterlijk exact dezelfde weg als in de 9e eeuw, maar beweegt wel door een landschap dat sterk verbonden is met de oudste geschiedenis van de pelgrimage naar Santiago.
Wat weten we wel en niet?
De reis van Alfons II behoort tot de kern van de Jacobstraditie, maar het precieze traject is niet vastgelegd. De huidige route volgt een historische verbinding tussen Oviedo, Lugo en Santiago, maar kan niet op ieder pad als de exacte koningsroute worden aangewezen.
Dat onderscheid is belangrijk. De waarde van de Camino Primitivo ligt niet in de claim dat iedere meter sinds de 9e eeuw onveranderd is gebleven, maar in de samenhang tussen het Asturische koninkrijk, de vroege verering van Jakobus en de ontwikkeling van een pelgrimsweg naar Compostela.
Van oude route naar werelderfgoed
In latere eeuwen kreeg de Camino Francés een sterker netwerk van steden, bruggen, kloosters en opvangplaatsen. De Primitivo bleef bestaan, maar verloor zijn centrale positie. Juist het bergachtige binnenland en de kleinere plaatsen geven de route nu een ander karakter.
Sinds 2015 maakt de Camino Primitivo deel uit van het UNESCO-werelderfgoed Routes of Santiago de Compostela: Camino Francés and Routes of Northern Spain. Daarmee wordt niet alleen één pad beschermd, maar een geheel van routes en erfgoedplaatsen die de lange geschiedenis van de pelgrimage zichtbaar maken.
De naam zegt niets over het niveau
‘Oudste’ betekent niet ‘eenvoudigste’. De route is korter dan de volledige Camino Francés, maar kent veel stijgen en dalen. Wie de Primitivo kiest vanwege de historie, moet dus ook naar conditie, seizoen, bergweer en de spreiding van accommodaties kijken.