Deze off-stage indeling volgt de Camino Primitivo, maar gebruikt bewust minder gebruikelijke overnachtingsplaatsen. Daardoor vallen de dagafstanden anders uit en worden enkele drukke standaardplaatsen vermeden. Alleen etappe 5 heeft twee varianten: over de Ruta de los Hospitales of via Pola de Allande. Paladín, Casazorrina, Colinas de Arriba, La Mesa, Castro, A Leboreira en Boente zijn in deze route belangrijke off-stage eindpunten. Afstanden en hoogtemeters zijn indicatief.
Overzicht
| Etappe | Traject | Afstand | Stijgen | Dalen |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Oviedo – Paladín | ca. 20 km | ca. 600 m | ca. 830 m |
| 2 | Paladín – Casazorrina | ca. 26,5 km | ca. 850 m | ca. 700 m |
| 3 | Casazorrina – Tineo | ca. 23,5 km | ca. 750 m | ca. 350 m |
| 4 | Tineo – Colinas de Arriba | ca. 21 km | ca. 690 m | ca. 620 m |
| 5A | Colinas de Arriba – La Mesa via Hospitales | ca. 25 km | ca. 920 m | ca. 800 m |
| 5B | Colinas de Arriba – La Mesa via Pola de Allande | ca. 28 km | ca. 1.000 m | ca. 1.000 m |
| 6 | La Mesa – Castro | ca. 22 km | ca. 750 m | ca. 950 m |
| 7 | Castro – A Fonsagrada | ca. 21,5 km | ca. 675 m | ca. 400 m |
| 8 | A Fonsagrada – O Cádavo | ca. 24 km | ca. 700 m | ca. 900 m |
| 9 | O Cádavo – Lugo | ca. 30 km | ca. 560 m | ca. 840 m |
| 10 | Lugo – A Leboreira | ca. 28 km | ca. 550 m | ca. 480 m |
| 11 | A Leboreira – Boente | ca. 25 km | ca. 400 m | ca. 550 m |
| 12 | Boente – O Pedrouzo | ca. 28 km | ca. 520 m | ca. 650 m |
| 13 | O Pedrouzo – Santiago de Compostela | ca. 20 km | ca. 300 m | ca. 330 m |
Etappe 1: Oviedo – Paladín
Afstand: ca. 20 km
Hoogtemeters: ca. 600 m stijgen en 830 m dalen
Routebeschrijving
De Camino begint bij de kathedraal van San Salvador in Oviedo. Na de stedelijke rand volgt de route landelijke wegen en paden door het groene binnenland. Voor Grado wordt niet doorgelopen naar de gebruikelijke etappeplaats, maar gestopt in Paladín, een kleine nederzetting in de omgeving van de Nalón.
Cultuur en historie
Oviedo geldt als het historische beginpunt van de Camino Primitivo. Koning Alfons II zou vanuit deze stad naar het graf van de apostel Jakobus zijn gereisd. Buiten Oviedo verandert het karakter snel van stedelijk naar landelijk, met kleine kapellen en oude verbindingswegen.
Natuur
De etappe voert langs weiden, boomgaarden, bosstroken en het rivierlandschap van de Nalón. Het terrein is golvend, met meerdere korte klimmen en afdalingen.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kathedraal van San Salvador en de Cámara Santa in Oviedo
- San Lázaro del Camino
- Escamplero
- Río Nalón
- Landelijke omgeving van Paladín
Albergues
- Villa Palatina, Paladín: de belangrijkste pelgrimsaccommodatie op deze off-stage plek. De ligging maakt het mogelijk Grado als standaard eindpunt te vermijden.
Etappe 2: Paladín – Casazorrina
Afstand: ca. 26,5 km
Hoogtemeters: ca. 850 m stijgen en 700 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf Paladín gaat de route richting Peñaflor en Grado. Daarna volgt de klim naar San Juan de Villapañada en Alto del Fresno. Via Cornellana en het dal van de Narcea wordt doorgelopen tot Casazorrina, enkele kilometers vóór Salas.
Cultuur en historie
Grado was een belangrijke marktstad aan de route. Het klooster van San Salvador de Cornellana heeft een lange geschiedenis als religieus centrum en pelgrimsstop. Casazorrina is kleiner en rustiger dan Salas en vormt daardoor een uitgesproken off-stage eindpunt.
Natuur
De route combineert het rivierdal van de Nalón, heuvelachtig boerenland, bos en het dal van de Narcea. De klim naar Alto del Fresno is het zwaarste deel.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Peñaflor en de historische brug
- Grado
- San Juan de Villapañada
- Alto del Fresno
- Klooster van San Salvador de Cornellana
- Río Narcea
Albergues
- La Figal de Xugabolos, Casazorrina: kleinschalige accommodatie direct aan de Camino. De rustige ligging maakt dit een geschikt alternatief voor een overnachting in Salas.
Etappe 3: Casazorrina – Tineo
Afstand: ca. 23,5 km
Hoogtemeters: ca. 750 m stijgen en 350 m dalen
Routebeschrijving
Vanuit Casazorrina is het eerst een kort traject naar Salas. Daarna begint de lange klim richting Bodenaya en La Espina. Via boswegen, landelijke paden en El Pedregal loopt de route door naar Tineo.
Cultuur en historie
Salas bezit een opvallend historisch ensemble rond de Torre de los Valdés-Salas en de collegiale kerk. La Espina was een belangrijk doorgangspunt in westelijk Asturië. Tineo kreeg in de middeleeuwen een vaste positie aan de pelgrimsroute.
Natuur
Vochtige bossen, bergweiden en open hoogland wisselen elkaar af. Vanaf de hogere delen zijn er brede uitzichten over het westen van Asturië.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Historisch centrum van Salas
- Torre de los Valdés-Salas
- Bodenaya
- La Espina
- El Pedregal
- Historisch centrum van Tineo
Albergues
- Albergue de Peregrinos Mater Christi, Tineo: eenvoudige publieke accommodatie op een centrale plek.
- Albergue Palacio de Merás, Tineo: particulier alternatief met meer comfort en voorzieningen.
- Albergue La Plaza, Tineo: kleinschaliger alternatief in het centrum.
Etappe 4: Tineo – Colinas de Arriba
Afstand: ca. 21 km
Hoogtemeters: ca. 690 m stijgen en 620 m dalen
Routebeschrijving
De Camino verlaat Tineo over landelijke paden en loopt via bos, weiden en kleine dorpen naar Campiello en Borres. Daarna wordt doorgelopen naar Colinas de Arriba, een kleine en rustige overnachtingsplek voorbij de gebruikelijke stop in Borres.
Cultuur en historie
Dit is een dunbevolkt deel van Asturië waar oude dorpsverbindingen nog goed herkenbaar zijn. Borres was een historische halte voor pelgrims en ligt bij de toegang tot de twee varianten richting Puerto del Palo.
Natuur
Het landschap wordt geleidelijk opener en ruiger. Groene heuvels, veeteelt, bosstroken en bergweiden bepalen het beeld.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kapel van San Roque
- Campiello
- Borres
- Splitsing richting Hospitales en Pola de Allande
- Colinas de Arriba
Albergues
- Albergue de Colinas de Arriba: afgelegen en kleinschalige accommodatie op een strategische plek vóór de bergoversteek. Vooraf reserveren en informeren naar maaltijden is verstandig.
Etappe 5A: Colinas de Arriba – La Mesa via Hospitales
Afstand: ca. 25 km
Hoogtemeters: ca. 920 m stijgen en 800 m dalen
Routebeschrijving
Vanuit Colinas de Arriba wordt aangesloten op de Ruta de los Hospitales. De route klimt naar open bergkammen en passeert de resten van oude pelgrimshospitalen. Na Puerto del Palo volgt de afdaling via Montefurado, Lago en Berducedo. Daarna wordt doorgelopen naar La Mesa. Op de hoge route zijn geen winkels en nauwelijks beschutte plekken. Bij mist, harde wind, sneeuw of onweer is deze variant ongeschikt.
Cultuur en historie
De Hospitales-route ontleent haar naam aan middeleeuwse opvangplaatsen voor pelgrims. De ruïnes van onder meer Fonfaraón en Valparaíso herinneren aan de vroegere noodzaak van beschutting in dit afgelegen berggebied.
Natuur
Open bergland, heide, grazende paarden en runderen en verre uitzichten bepalen deze etappe. De blootstelling aan weer en wind is groot.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Ruta de los Hospitales
- Ruïnes van historische pelgrimshospitalen
- Puerto del Palo
- Montefurado
- Santa María de Lago
- Berducedo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de La Mesa: eenvoudige publieke accommodatie en een passend off-stage eindpunt na de passage van Berducedo.
- Albergue Miguelín, La Mesa: particulier alternatief met meer voorzieningen en de mogelijkheid om te eten.
Etappe 5B: Colinas de Arriba – La Mesa via Pola de Allande
Afstand: ca. 28 km
Hoogtemeters: ca. 1.000 m stijgen en 1.000 m dalen
Routebeschrijving
Deze variant loopt via Pola de Allande, waar winkels en horeca beschikbaar zijn. Daarna volgt de lange klim naar Puerto del Palo. Vanaf de pas valt de route samen met de Hospitales-variant. Via Montefurado, Lago en Berducedo wordt doorgelopen naar La Mesa.
Cultuur en historie
Pola de Allande is het bestuurlijke centrum van de gemeente en een historische doorgangsplaats. De route via het dal bleef belangrijk doordat zij nederzettingen en voorzieningen met de bergpas verbond.
Natuur
De etappe combineert beboste valleien, riviertjes, bergweiden en de open omgeving van Puerto del Palo. De totale klim maakt dit een zware wandeldag.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Pola de Allande
- Palacio de Cienfuegos
- Puerto del Palo
- Montefurado
- Santa María de Lago
- Berducedo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de La Mesa: eenvoudig en direct aan de route.
- Albergue Miguelín, La Mesa: comfortabeler alternatief met aanvullende voorzieningen.
- Albergue de Peregrinos de Pola de Allande: alleen geschikt wanneer deze lange variant alsnog in twee dagen wordt verdeeld.
Etappe 6: La Mesa – Castro
Afstand: ca. 22 km
Hoogtemeters: ca. 750 m stijgen en 950 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf La Mesa klimt de route eerst naar Buspol. Daarna volgt de lange afdaling naar het stuwmeer van Salime. Na de dam klimt de Camino stevig naar Grandas de Salime. In plaats van daar te stoppen, wordt nog enkele kilometers doorgelopen naar Castro.
Cultuur en historie
De stuwdam van Salime veranderde in de twintigste eeuw het landschap van de Navia-vallei. Grandas de Salime is een oude doorgangsplaats en bezit een belangrijk etnografisch museum. Bij Castro ligt Chao Samartín, een archeologische vindplaats met resten uit de pre-Romeinse en Romeinse tijd.
Natuur
De etappe biedt uitzichten over het stuwmeer, lange bospassages en een stevige klim uit het dal. Rond Castro wordt het landschap opener.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Buspol
- Uitzichten over het Embalse de Salime
- Stuwdam van Salime
- Grandas de Salime
- Museo Etnográfico de Grandas de Salime
- Chao Samartín bij Castro
Albergues
- Albergue Juvenil de Castro: eenvoudige accommodatie bij de archeologische vindplaats en een rustige off-stage keuze na Grandas de Salime.
- Hotel Rural Chao Samartín, Castro: comfortabeler alternatief in dezelfde kleine nederzetting.
Etappe 7: Castro – A Fonsagrada
Afstand: ca. 21,5 km
Hoogtemeters: ca. 675 m stijgen en 400 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf Castro klimt de route richting El Acebo en de grens met Galicië. Daarna gaat het over landelijke wegen en paden via kleine gehuchten naar A Fonsagrada. Doordat de dag in Castro begint, is deze grensetappe korter dan vanuit Grandas de Salime.
Cultuur en historie
De overgang van Asturië naar Galicië is een belangrijk moment op de route. A Fonsagrada dankt haar naam aan een heilige bron en ontwikkelde zich als handels- en pelgrimsplaats.
Natuur
Open hoogland, windrijke passen, bos en kleinschalige landbouw wisselen elkaar af. Bij helder weer zijn er brede uitzichten over beide regio’s.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kapel van San Lázaro
- Alto del Acebo
- Grens tussen Asturië en Galicië
- A Fonsagrada
- Fonte Sagrada
Albergues
- Albergue Os Chaos, A Fonsagrada: ruime publieke accommodatie en een praktische keuze in de plaats.
- Albergue-Pensión Cantábrico, A Fonsagrada: particulier alternatief dicht bij winkels en horeca.
- Albergue Casa Cuartel, A Fonsagrada: kleinschaliger alternatief met aanvullende voorzieningen.
Etappe 8: A Fonsagrada – O Cádavo
Afstand: ca. 24 km
Hoogtemeters: ca. 700 m stijgen en 900 m dalen
Routebeschrijving
De route verlaat A Fonsagrada door heuvelachtig terrein en gaat via A Pobra de Burón richting Hospital de Montouto. Daarna volgen boswegen, kleine gehuchten en meerdere stijgingen en afdalingen naar O Cádavo.
Cultuur en historie
De ruïnes van Hospital de Montouto vormen een van de belangrijkste historische plekken op het Galicische deel van de Camino Primitivo. Het complex bood eeuwenlang onderdak aan pelgrims in een afgelegen en zwaar gebied.
Natuur
Open heuvelgebied, bos, weiden en beekdalen wisselen elkaar af. Op de hogere delen kan het weer snel omslaan.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- A Pobra de Burón
- Hospital de Montouto
- Paradavella
- A Lastra
- O Cádavo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de O Cádavo: ruime publieke accommodatie op het gebruikelijke eindpunt.
- Albergue A Pociña de Muñiz, O Cádavo: particulier en kleinschaliger alternatief.
- Pensión Porta Santa, O Cádavo: optie voor meer privacy en comfort.
Etappe 9: O Cádavo – Lugo
Afstand: ca. 30 km
Hoogtemeters: ca. 560 m stijgen en 840 m dalen
Routebeschrijving
Na O Cádavo loopt de Camino via Vilabade en Castroverde door een groen agrarisch landschap. Daarna volgen rustige wegen, bospaden en kleine dorpen naar Lugo. De afstand is groot, maar het profiel wordt gaandeweg minder zwaar.
Cultuur en historie
Vilabade bezit een opvallende kerk en een historisch paleis. Lugo werd als Lucus Augusti door de Romeinen gesticht. De volledig bewaard gebleven Romeinse stadsmuur staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Natuur
De route gaat door weiden, loofbos, holle wegen en kleine rivierdalen. In de omgeving van Lugo wordt het landschap steeds stedelijker.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Santa María de Vilabade
- Castroverde
- Romeinse muur van Lugo
- Kathedraal van Santa María
- Historisch centrum van Lugo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Lugo: publieke accommodatie binnen de historische stad.
- Albergue Roots & Boots, Lugo: particulier alternatief met gemeenschappelijke voorzieningen.
- Albergue San Marcos, Lugo: centraal alternatief voor wie dicht bij de oude stad wil verblijven.
Etappe 10: Lugo – A Leboreira
Afstand: ca. 28 km
Hoogtemeters: ca. 550 m stijgen en 480 m dalen
Routebeschrijving
De Camino verlaat Lugo via de Romeinse brug over de Miño. Daarna volgt een lange landelijke etappe over kleine wegen, bospaden en gehuchten. San Romao da Retorta wordt gepasseerd, waarna wordt doorgelopen tot A Leboreira.
Cultuur en historie
Na het Romeinse erfgoed van Lugo volgt een dunbevolkt gebied met oude kerken, kruisen en traditionele boerderijen. De route gebruikt deels oude lokale verbindingen door het Galicische binnenland.
Natuur
Eikenbossen, weilanden, waterlopen en stille landbouwwegen bepalen het landschap. Het terrein is golvend, maar duidelijk minder bergachtig dan in Asturië.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Romeinse brug over de Miño
- San Vicente do Burgo
- San Romao da Retorta
- Kleine romaanse kerken en kruisen
- Landelijke omgeving van A Leboreira
Albergues
- Albergue A Toqueira, A Leboreira: kleinschalige off-stage accommodatie waarmee de gebruikelijke stops in San Romao en Ferreira worden verschoven. Vooraf reserveren is verstandig.
Etappe 11: A Leboreira – Boente
Afstand: ca. 25 km
Hoogtemeters: ca. 400 m stijgen en 550 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf A Leboreira loopt de Camino via Ferreira en As Seixas naar Melide. In Melide sluit de route aan op de Camino Francés. De dag eindigt niet in de drukke stad, maar enkele kilometers verder in Boente.
Cultuur en historie
Het landelijke gebied vóór Melide telt kleine kerken en traditionele Galicische nederzettingen. Melide is een historisch kruispunt van pelgrimswegen. Boente bezit een kerk die aan Santiago is gewijd en ligt direct aan de Camino Francés.
Natuur
Zacht glooiende landbouwgrond, eikenbos, eucalyptus en beekdalen wisselen elkaar af. Na Melide wordt het pad merkbaar drukker.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Ferreira
- As Seixas
- Melide
- Kerk van Santa María de Melide
- Kerk van Santiago in Boente
Albergues
- Albergue Boente, Boente: praktische accommodatie direct aan de route en geschikt om Melide als overnachtingsplaats te vermijden.
- Albergue El Alemán, Boente: kleinschalig particulier alternatief in dezelfde plaats.
Etappe 12: Boente – O Pedrouzo
Afstand: ca. 28 km
Hoogtemeters: ca. 520 m stijgen en 650 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf Boente volgt de route de Camino Francés via Ribadiso, Arzúa, A Calle en Salceda naar O Pedrouzo. De dag is lang en blijft golvend, maar kent geen grote bergpas.
Cultuur en historie
Ribadiso heeft een historische pelgrimsopvang aan de rivier. Arzúa is een regionaal centrum en staat bekend om de gelijknamige kaas. Langs de route liggen talrijke kapellen, kerken en oude pelgrimsvoorzieningen.
Natuur
Eucalyptusbossen, eiken, weilanden en beekdalen bepalen het landschap. De route wisselt bospaden af met landelijke wegen en korte stukken langs drukkere infrastructuur.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Ribadiso en de middeleeuwse brug
- Arzúa
- A Calle
- Salceda
- Kapel van Santa Irene
- O Pedrouzo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de O Pedrouzo: publieke accommodatie en praktisch vertrekpunt voor de laatste dag.
- Albergue Porta de Santiago, O Pedrouzo: particulier alternatief dicht bij winkels en horeca.
- Albergue O Burgo, O Pedrouzo: ruime accommodatie aan de route met verschillende kamertypen.
Etappe 13: O Pedrouzo – Santiago de Compostela
Afstand: ca. 20 km
Hoogtemeters: ca. 300 m stijgen en 330 m dalen
Routebeschrijving
De laatste etappe loopt via boswegen en dorpen naar Lavacolla. Daarna klimt de Camino naar Monte do Gozo. De slotkilometers dalen door de buitenwijken naar het historische centrum en de Praza do Obradoiro.
Cultuur en historie
Lavacolla was traditioneel de plaats waar pelgrims zich voor aankomst wasten. Vanaf Monte do Gozo konden zij voor het eerst Santiago zien. De kathedraal werd gebouwd boven het graf dat volgens de traditie aan de apostel Jakobus wordt toegeschreven.
Natuur
De eerste helft loopt nog door bos en landelijk gebied. Daarna wordt de omgeving steeds stedelijker. Monte do Gozo vormt de laatste duidelijke hoogte vóór Santiago.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Santa Irene
- Lavacolla
- Monte do Gozo
- Kathedraal van Santiago de Compostela
- Praza do Obradoiro
- Pórtico de la Gloria en het graf van de apostel
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Monte do Gozo: groot complex vlak voor Santiago, geschikt voor wie de aankomst tot de volgende ochtend wil uitstellen.
- Albergue Santiago KM0: centraal gelegen en dicht bij de kathedraal.
- Albergue The Last Stamp: moderne pelgrimsaccommodatie in het historische centrum.
- Residencia Seminario Menor: veel capaciteit en een rustige ligging op loopafstand van het centrum.