Deze indeling verdeelt de Camino Primitivo van Oviedo naar Santiago de Compostela over dertien wandeldagen. Bij etappe 5 zijn twee varianten opgenomen: de bergroute over Hospitales en de route via Pola de Allande. Afstanden en hoogtemeters zijn indicatief. Ze kunnen per routebron, gekozen accommodatie en kleine routewijzigingen iets verschillen.
Overzicht
| Etappe | Traject | Afstand | Stijgen | Dalen |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Oviedo – Grado | ca. 27 km | ca. 570 m | ca. 750 m |
| 2 | Grado – Salas | ca. 25 km | ca. 700 m | ca. 550 m |
| 3 | Salas – Tineo | ca. 20 km | ca. 700 m | ca. 300 m |
| 4 | Tineo – Borres | 15,9 km | ca. 290 m | ca. 360 m |
| 5A | Borres – Berducedo via Hospitales | 24,1 km | ca. 960 m | ca. 690 m |
| 5B | Borres – Berducedo via Pola de Allande | 28,6 km | ca. 1.220 m | ca. 950 m |
| 6 | Berducedo – Grandas de Salime | ca. 21 km | ca. 640 m | ca. 970 m |
| 7 | Grandas de Salime – A Fonsagrada | ca. 25 km | ca. 850 m | ca. 450 m |
| 8 | A Fonsagrada – O Cádavo | ca. 24 km | ca. 700 m | ca. 900 m |
| 9 | O Cádavo – Lugo | ca. 30 km | ca. 560 m | ca. 840 m |
| 10 | Lugo – Ferreira | ca. 27 km | ca. 510 m | ca. 450 m |
| 11 | Ferreira – Melide | ca. 20 km | ca. 320 m | ca. 410 m |
| 12 | Melide – O Pedrouzo | ca. 33 km | ca. 470 m | ca. 490 m |
| 13 | O Pedrouzo – Santiago de Compostela | ca. 20 km | ca. 300 m | ca. 330 m |
Etappe 1: Oviedo – Grado
Afstand: ca. 27 km
Hoogtemeters: ca. 570 m stijgen en 750 m dalen
Routebeschrijving
De Camino begint bij de kathedraal van San Salvador in Oviedo. Na de stedelijke buitenwijken volgt een afwisselende route over rustige wegen, bospaden en landelijke trajecten. Het landschap opent zich geleidelijk richting de vallei van de Nalón. De laatste kilometers voeren via kleinere gehuchten en glooiend boerenland naar Grado.
Cultuur en historie
Oviedo is het historische beginpunt van de Camino Primitivo. Koning Alfons II zou in de negende eeuw vanuit Oviedo naar het pas ontdekte graf van de apostel Jakobus zijn gereisd. Daarmee geldt deze route als de oudste bekende pelgrimsweg naar Santiago. De kathedraal en de Cámara Santa vormen het belangrijkste historische vertrekpunt.
Natuur
De etappe gaat van stedelijk gebied naar het groene Asturische binnenland. Weilanden, boomgaarden, kleine bossen en rivierlandschappen bepalen het beeld. Het terrein is voortdurend licht golvend.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kathedraal van San Salvador en de Cámara Santa in Oviedo
- Kerk van San Lázaro del Camino
- Kapel van El Carmen in Lampajúa
- De Nalón en de brug bij Peñaflor
- Historisch centrum van Grado
Albergues
- Albergue de Peregrinos El Salvador, Oviedo: praktisch voor wie de avond voor vertrek al in Oviedo verblijft en dicht bij de kathedraal wil starten.
- Albergue de Peregrinos de Grado: eenvoudige publieke pelgrimsaccommodatie en een logische keuze aan het einde van de etappe.
- La Quintana, Grado: kleinschaliger alternatief met meer comfort en ruimte om te herstellen na de eerste lange wandeldag.
Etappe 2: Grado – Salas
Afstand: ca. 25 km
Hoogtemeters: ca. 700 m stijgen en 550 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf Grado klimt de route naar het landelijke binnenland. Na de omgeving van San Juan de Villapañada volgt een duidelijke stijging richting Alto del Fresno. Daarna daalt de Camino af naar Cornellana en het klooster van San Salvador. Het tweede deel loopt door bos, langs kleine dorpen en over rustige wegen naar Salas.
Cultuur en historie
Het klooster van Cornellana is een van de belangrijkste middeleeuwse complexen langs de Asturische route. Salas ontwikkelde zich als bestuurlijk en religieus centrum. De oude toren, het paleis en de collegiale kerk herinneren aan die vroegere betekenis.
Natuur
De omgeving bestaat uit heuvels, rivierdal, kastanjebossen en landbouwgrond. De klim naar Alto del Fresno en de afwisseling tussen open terrein en bos maken dit tot een gevarieerde etappe.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- San Juan de Villapañada
- Alto del Fresno
- Klooster van San Salvador de Cornellana
- Río Narcea
- Torre de los Valdés-Salas
- Colegiata de Santa María la Mayor in Salas
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Cornellana: geschikt om de etappe op te delen en bijzonder door de ligging bij het historische klooster.
- Albergue de Peregrinos de Salas: centrale en functionele pelgrimsaccommodatie bij het eindpunt.
- Albergue La Campa, Salas: een comfortabeler particulier alternatief met voorzieningen in de directe omgeving.
Etappe 3: Salas – Tineo
Afstand: ca. 20 km
Hoogtemeters: ca. 700 m stijgen en 300 m dalen
Routebeschrijving
Na Salas begint vrijwel direct een lange klim. De route loopt langs de N-634 en buigt daarna af naar stillere paden door bos en langs kleine nederzettingen. Via Bodenaya, La Espina en El Pedregal gaat de Camino verder naar Tineo. Hoewel de afstand beperkt blijft, zorgen de stijgingen voor een stevige wandeldag.
Cultuur en historie
La Espina was eeuwenlang een belangrijk doorgangspunt tussen het centrale en westelijke deel van Asturië. Tineo kreeg in de dertiende eeuw van koning Alfons IX een belangrijke positie aan de pelgrimsroute. Het klooster van Obona, iets buiten de directe route, was historisch een belangrijke opvangplaats voor pelgrims.
Natuur
De etappe voert door vochtige bossen, open bergweiden en landelijk hoogland. Vanaf de hogere delen zijn er brede uitzichten over de heuvels van westelijk Asturië.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Waterval en bosrijke omgeving na Salas
- Bodenaya
- La Espina
- El Pedregal
- Historisch centrum van Tineo
- Klooster van Santa María la Real de Obona, via een omweg
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Bodenaya: bekend als een gastvrije traditionele pelgrimsstop en bruikbaar voor wie de route anders wil verdelen.
- Albergue de Peregrinos Mater Christi, Tineo: publieke accommodatie op een centrale plek in Tineo.
- Albergue Palacio de Merás, Tineo: particulier alternatief met meer comfort en voorzieningen.
Etappe 4: Tineo – Borres
Afstand: 15,9 km
Hoogtemeters: ca. 290 m stijgen en 360 m dalen
Routebeschrijving
De route verlaat Tineo over landelijke paden en gaat door een rustig heuvellandschap richting Campiello. Onderweg passeert de Camino kleine dorpen en verspreide boerderijen. Vanaf Campiello is het nog een kort traject naar Borres. De relatief korte afstand maakt deze etappe geschikt als voorbereiding op de zwaardere bergdag die volgt.
Cultuur en historie
Dit deel van de route loopt door een dunbevolkt gebied waar de oude verbinding tussen dorpen nog goed zichtbaar is. Borres was al in de middeleeuwen een halteplaats voor reizigers en pelgrims. De plaats ligt vlak voor de splitsing tussen de Hospitales-route en de route via Pola de Allande.
Natuur
Groene heuvels, veeteelt, bosstroken en kleine beekdalen bepalen het landschap. De omgeving wordt geleidelijk ruiger en opener naarmate Borres dichterbij komt.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kapel van San Roque
- Campiello
- Borres
- Splitsing van de routes richting Hospitales en Pola de Allande
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Borres: eenvoudige publieke albergue op de strategische plek voor beide routevarianten.
- Albergue La Montera, Borres: particulier alternatief met meer voorzieningen en de mogelijkheid om voor de volgende dag eten te regelen.
- Albergue Casa Ricardo, Campiello: praktische optie iets vóór Borres, vooral wanneer de beschikbare bedden in Borres beperkt zijn.
Etappe 5A: Borres – Berducedo via Hospitales
Afstand: 24,1 km
Hoogtemeters: ca. 960 m stijgen en 690 m dalen
Routebeschrijving
Na Borres volgt de bergvariant over de Ruta de los Hospitales. De route stijgt langdurig naar open bergkammen en passeert de resten van voormalige pelgrimshospitalen. Er zijn lange stukken zonder dorpen, beschutting of bevoorrading. Na Puerto del Palo daalt de route via Montefurado en Lago naar Berducedo. Bij mist, harde wind, sneeuw of onweer is deze variant ongeschikt.
Cultuur en historie
De naam Hospitales verwijst naar middeleeuwse opvangplaatsen voor pelgrims, waaronder Paradiella, Fonfaraón en Valparaíso. Van deze gebouwen resten vooral ruïnes, maar hun ligging laat zien hoe zwaar en afgelegen deze oversteek vroeger was.
Natuur
Dit is een van de meest open en bergachtige delen van de Camino Primitivo. Heidevelden, grazende paarden en runderen, kale bergkammen en verre uitzichten domineren de etappe. De blootstelling aan weer en wind is groot.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Splitsing bij Samblismo
- Ruïnes van de historische pelgrimshospitalen
- Pico Hospital en open bergkammen
- Puerto del Palo
- Montefurado
- Kerk van Santa María de Lago
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Berducedo: eenvoudige publieke accommodatie op het gebruikelijke eindpunt van de bergroute.
- Albergue Camino Primitivo, Berducedo: particulier alternatief met meer comfort en voorzieningen.
- Albergue de Peregrinos de La Mesa: bruikbaar wanneer in Berducedo geen plaats is of wanneer een iets langere dag gewenst is.
Etappe 5B: Borres – Berducedo via Pola de Allande
Afstand: 28,6 km
Hoogtemeters: ca. 1.220 m stijgen en 950 m dalen
Routebeschrijving
Deze variant daalt en klimt via Pola de Allande, waar winkels, horeca en accommodaties aanwezig zijn. Na Pola begint de lange en stevige klim naar Puerto del Palo. Vanaf de pas komt de route weer samen met de Hospitales-variant. Daarna volgt de afdaling via Montefurado en Lago naar Berducedo.
Cultuur en historie
Pola de Allande is de hoofdplaats van de gemeente Allande en vormt al eeuwen een regionaal centrum. De route via Pola verbindt de pelgrimsweg met bewoonde valleien en biedt meer toegang tot voorzieningen dan de Hospitales-route.
Natuur
De etappe combineert beboste valleien, riviertjes, bergweiden en de hoge oversteek van Puerto del Palo. Het landschap is minder afgelegen dan op de Hospitales-route, maar de totale klim is zwaar.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Pola de Allande
- Palacio de Cienfuegos
- Klim door het dal naar Puerto del Palo
- Puerto del Palo
- Montefurado
- Santa María de Lago
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Pola de Allande: geschikt wanneer de etappe in twee dagen wordt verdeeld.
- Albergue Camino Primitivo, Berducedo: comfortabel particulier eindpunt na de lange klim en afdaling.
- Albergue de Peregrinos de Berducedo: eenvoudige en betaalbare pelgrimsaccommodatie.
Etappe 6: Berducedo – Grandas de Salime
Afstand: ca. 21 km
Hoogtemeters: ca. 640 m stijgen en 970 m dalen
Routebeschrijving
Na Berducedo loopt de Camino via La Mesa naar de kam boven het stuwmeer van Salime. Daarna volgt een lange en soms steile afdaling naar de dam. Vanaf het stuwmeer klimt de route opnieuw naar Grandas de Salime. De etappe is niet uitzonderlijk lang, maar het grote hoogteverschil maakt haar inspannend.
Cultuur en historie
De stuwdam van Salime werd in de twintigste eeuw gebouwd en veranderde het landschap van de Navia-vallei ingrijpend. Grandas de Salime is een oude doorgangsplaats vlak voor de grens met Galicië. Het plaatselijke etnografische museum toont het traditionele leven in westelijk Asturië.
Natuur
De route biedt brede uitzichten over bergen en het stuwmeer. De afdaling gaat door bos en struikgewas, gevolgd door een klim in een droger en opener landschap.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- La Mesa
- Uitzichtpunten boven het Embalse de Salime
- Stuwdam van Salime
- Collegiale kerk van San Salvador in Grandas
- Museo Etnográfico de Grandas de Salime
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Grandas de Salime: centrale publieke accommodatie en logisch eindpunt.
- Albergue Porta Santa, Grandas de Salime: particulier alternatief met goede pelgrimsvoorzieningen.
- Albergue de Peregrinos de La Mesa: bruikbaar voor wie de voorafgaande etappe langer of deze etappe korter wil maken.
Etappe 7: Grandas de Salime – A Fonsagrada
Afstand: ca. 25 km
Hoogtemeters: ca. 850 m stijgen en 450 m dalen
Routebeschrijving
Vanuit Grandas klimt de route geleidelijk richting de grens tussen Asturië en Galicië. Via Castro en het gebied rond El Acebo wordt het hoogste deel van de etappe bereikt. Daarna volgt een afwisselend traject over landelijke wegen en paden naar A Fonsagrada.
Cultuur en historie
Bij Castro liggen de resten van de pre-Romeinse nederzetting Chao Samartín. De overgang naar Galicië is zowel landschappelijk als cultureel merkbaar. A Fonsagrada dankt zijn naam aan een heilige bron en heeft een lange traditie als pelgrimsplaats.
Natuur
Open hoogland, windrijke bergpassen, bos en kleinschalige landbouw wisselen elkaar af. Bij helder weer zijn er ruime uitzichten over Asturië en Galicië.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Castro en Chao Samartín
- Kapel van San Lázaro
- Alto del Acebo
- Grens tussen Asturië en Galicië
- Fonte Sagrada en centrum van A Fonsagrada
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Castro: interessante tussenstop bij de archeologische vindplaats.
- Albergue Os Chaos, A Fonsagrada: publieke accommodatie met veel capaciteit.
- Albergue-Pensión Cantábrico, A Fonsagrada: particulier alternatief dicht bij voorzieningen.
Etappe 8: A Fonsagrada – O Cádavo
Afstand: ca. 24 km
Hoogtemeters: ca. 700 m stijgen en 900 m dalen
Routebeschrijving
De route verlaat A Fonsagrada door een heuvelachtig landschap en gaat via A Pobra de Burón richting Hospital de Montouto. Daarna volgen boswegen, kleine gehuchten en meerdere stijgingen en afdalingen naar O Cádavo.
Cultuur en historie
De ruïnes van het Hospital de Montouto behoren tot de belangrijkste historische plekken van de Galicische Camino Primitivo. Het complex bood eeuwenlang onderdak aan pelgrims die dit afgelegen gebied overstaken.
Natuur
De etappe loopt door open heuvelgebied, dennen- en loofbos, weiden en kleine beekdalen. Mist en snel wisselend weer komen op de hogere delen regelmatig voor.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- A Pobra de Burón
- Hospital de Montouto
- Menhirachtige stenen en grafheuvels in het hoogland
- Paradavella
- O Cádavo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de O Cádavo: ruime publieke accommodatie op het vaste etappe-eindpunt.
- Albergue A Pociña de Muñiz, O Cádavo: particulier alternatief met een kleinschaliger karakter.
- Albergue de Peregrinos de A Fonsagrada: geschikt voor vertrek uit de plaats en handig wanneer een rustdag of late aankomst nodig is.
Etappe 9: O Cádavo – Lugo
Afstand: ca. 30 km
Hoogtemeters: ca. 560 m stijgen en 840 m dalen
Routebeschrijving
Na O Cádavo loopt de Camino via Vilabade en Castroverde door een groen agrarisch landschap. Het tweede deel voert over rustige wegen, bospaden en kleine dorpen naar Lugo. De afstand is aanzienlijk, maar het profiel wordt geleidelijk vriendelijker.
Cultuur en historie
Vilabade bezit een opvallende kerk en een historisch paleis. Lugo werd gesticht als Lucus Augusti en is vooral bekend om zijn volledig bewaard gebleven Romeinse stadsmuur, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
Natuur
Bosrijke paden, weiden, holle wegen en kleine rivieren kenmerken de route. Dichter bij Lugo neemt de bebouwing toe.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kerk van Santa María de Vilabade
- Castroverde
- Romeinse muur van Lugo
- Kathedraal van Santa María
- Historisch centrum en Romeinse resten
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Castroverde: mogelijkheid om de lange etappe te verdelen.
- Albergue de Peregrinos de Lugo: publieke accommodatie binnen de historische stad.
- Albergue Roots & Boots, Lugo: particulier alternatief met meer flexibiliteit en gemeenschappelijke voorzieningen.
Etappe 10: Lugo – Ferreira
Afstand: ca. 27 km
Hoogtemeters: ca. 510 m stijgen en 450 m dalen
Routebeschrijving
De Camino verlaat Lugo via de Romeinse muur en de brug over de Miño. Daarna volgt een lange landelijke etappe over kleine wegen, bospaden en gehuchten. Via San Romao da Retorta gaat de route verder naar Ferreira.
Cultuur en historie
De Romeinse oorsprong van Lugo blijft zichtbaar bij het vertrek uit de stad. Verderop volgt de route oude verbindingswegen door het Galicische platteland. De kerkjes en kruisen langs de weg tonen de eeuwenlange religieuze betekenis van het traject.
Natuur
Het landschap bestaat uit eikenbos, weilanden, kleine waterlopen en traditionele landbouw. De etappe is rustiger en minder bergachtig dan de Asturische dagen.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Romeinse muur en kathedraal van Lugo
- Romeinse brug over de Miño
- Santa Eulalia de Bóveda, via een omweg
- San Romao da Retorta
- Kerk van Ferreira
Albergues
- Albergue O Cándido, San Romao da Retorta: goede tussenstop wanneer de etappe korter wordt verdeeld.
- Albergue A Nave de Ferreira: kleinschalige pelgrimsaccommodatie direct aan de route.
- Albergue Ponte Ferreira: particulier alternatief met maaltijden en ruimte om te herstellen.
Etappe 11: Ferreira – Melide
Afstand: ca. 20 km
Hoogtemeters: ca. 320 m stijgen en 410 m dalen
Routebeschrijving
De route loopt door een rustig landschap van kleine dorpen, bosstroken en landbouwgrond. Via As Seixas en Vilouriz bereikt de Camino Melide. Daar sluit de Camino Primitivo aan op de veel drukkere Camino Francés.
Cultuur en historie
Langs deze etappe liggen verschillende kleine romaanse kerken en traditionele Galicische nederzettingen. Melide is historisch een belangrijk kruispunt van pelgrimsroutes en staat bekend om zijn kerken, stenen kruisen en pelgrimstraditie.
Natuur
De wandeling gaat door een zacht glooiend mozaïek van akkers, weiden, eikenbos en eucalyptus. Het terrein is minder zwaar dan tijdens de eerste helft van de Camino.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- As Seixas
- Vilouriz
- Kerk van Santa María de Melide
- Cruceiro de Melide
- Aansluiting op de Camino Francés
Albergues
- Albergue de Peregrinos de As Seixas: rustige publieke accommodatie en bruikbaar om de etappe anders te verdelen.
- Albergue de Peregrinos de Melide: grote publieke albergue op een centrale locatie.
- Albergue O Cruceiro, Melide: particulier alternatief dicht bij horeca en andere voorzieningen.
Etappe 12: Melide – O Pedrouzo
Afstand: ca. 33 km
Hoogtemeters: ca. 470 m stijgen en 490 m dalen
Routebeschrijving
Vanaf Melide volgt de Camino de markering van de Camino Francés. De route gaat via Boente, Arzúa, A Calle en Salceda naar O Pedrouzo. De ondergrond wisselt tussen bospaden, landelijke wegen en korte stukken langs drukkere wegen. Door de afstand is dit een lange dag.
Cultuur en historie
Boente, Arzúa en de vele kleine kapellen langs de route liggen al eeuwen aan de belangrijkste toegang tot Santiago. Arzúa is daarnaast bekend om zijn kaas en regionale marktfunctie.
Natuur
Eucalyptusbos, eiken, weilanden en beekdalen bepalen het landschap. De route blijft golvend, zonder één grote klim.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Kerk van Santiago in Boente
- Ribadiso en de middeleeuwse brug
- Arzúa
- Kapel van Santa Irene
- O Pedrouzo
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Ribadiso: historische accommodatie aan de rivier en geschikt om de lange etappe te verdelen.
- Albergue de Peregrinos de Arzúa: centrale publieke albergue met veel voorzieningen in de plaats.
- Albergue de Peregrinos de O Pedrouzo: praktisch eindpunt voor de laatste wandeldag naar Santiago.
Etappe 13: O Pedrouzo – Santiago de Compostela
Afstand: ca. 20 km
Hoogtemeters: ca. 300 m stijgen en 330 m dalen
Routebeschrijving
De laatste etappe loopt via boswegen en dorpen naar Lavacolla. Daarna klimt de Camino naar Monte do Gozo, waar de torens van de kathedraal voor het eerst zichtbaar kunnen zijn. De slotkilometers dalen door de buitenwijken naar het historische centrum en de Praza do Obradoiro.
Cultuur en historie
Lavacolla was traditioneel de plaats waar pelgrims zich voor aankomst wasten. Monte do Gozo markeert het eerste zicht op Santiago. De kathedraal is gebouwd boven het graf dat volgens de traditie aan de apostel Jakobus wordt toegeschreven en vormt sinds de middeleeuwen een van de belangrijkste christelijke pelgrimsbestemmingen van Europa.
Natuur
De eerste helft gaat nog door bos en landelijk gebied. Daarna wordt de omgeving steeds stedelijker. Monte do Gozo vormt de laatste duidelijke hoogte voor de afdaling naar Santiago.
Belangrijke pelgrimsstops en bezienswaardigheden
- Santa Irene
- Lavacolla
- Monte do Gozo
- Kathedraal van Santiago de Compostela
- Praza do Obradoiro
- Graf van de apostel en Pórtico de la Gloria
Albergues
- Albergue de Peregrinos de Monte do Gozo: groot complex vlak voor Santiago en geschikt voor wie de aankomst wil uitstellen tot de volgende ochtend.
- Albergue Santiago KM0: centraal gelegen, dicht bij de kathedraal en praktisch na aankomst.
- Albergue The Last Stamp: moderne pelgrimsaccommodatie in het historische centrum.
- Residencia Seminario Menor: veel capaciteit en een rustige ligging op loopafstand van het centrum.